Liên hệ tư vấn: 0945.144.668 - 0988.203.316

Tuệ Tĩnh với tư tưởng Nam dược trị nam nhân

426 04/10/2018
Dongduocpqa.com - Tương truyền Tuệ Tĩnh là một nhà sư thông minh lỗi lạc, thi đậu đệ Nhị giáp Tiến sỹ tức Hoàng giáp, lại giỏi thuốc nên bị bắt đi cống cho nhà Minh.

VIẾT VỀ ĐẠI Y TÔN THIỀN SƯ TUỆ TĨNH

thiền sư tuệ tĩnh

Trong lịch sử Việt Nam, có những bậc đại danh y bằng lao động và trí tuệ của mình đã cống hiến cho nền y học dân tộc những tác phẩm vô giá, lưu truyền mãi cho tới ngày nay. Một trong những người đó là Thiền sư Tuệ Tĩnh.

Tiểu sử của Tuệ tĩnh

Ông tên thật là Nguyễn Bá Tĩnh, pháp hiệu Tuệ Tĩnh, sinh tại làng Nghĩa Phú (tục gọi là làng Xưa), tổng Văn Thai, phủ Thượng Hồng, lộ Hồng (nay là thôn Nghĩa Phú, xã Cẩm Vũ, huyện Cẩm Bình, tinh Hải Hương). Vì sinh ở làng Nghĩa Phú, phủ Thượng Hồng, ông còn lấy biệt hiệu là Hồng Nghĩa.

Về năm sinh của Tuệ Tĩnh, còn có nhiều giả thuyết. Các cụ phụ lão thường nói rằng Tuệ Tĩnh sinh vào đời Trần (1325 - 1399). Nhà sử học Pháp Gaspardone trong tập Bibliographie annamite số 153 cho rằng Tuệ Tĩnh sinh vào đời Trần Duệ Tông (1372 - 1377). Nhưng nếu lấy năm thi đỗ của Tuệ Tĩnh (1351) làm mốc để tính theo truyền thuyết thì có lẽ ông sinh vào khoảng 1330, vào đời Trần Dụ Tông (1314- 1369). Theo Quốc sử di biên thì Tuệ Tĩnh lại sinh vào cuối đời Lý, đầu đời Trần. Đây cũng là một điểm tồn nghi về cuộc đời Tuệ Tĩnh mà các nhà nghiên cứu lịch sử và y học còn phải tiếp tục tìm hiểu. Tuy vậy, hãy tạm lấy đây làm một mốc thời gian.

Tuệ Tĩnh mồ côi cha mẹ lúc 6 tuổi, cậu bé khôi ngô đó được các nhà sư chùa Hải Triều trong tổng Văn Thai và chùa Giao Thuỷ, lộ Thiên Trường (nay thuộc tỉnh Hà Nam) nuôi cho ăn học. Năm 22 tuổi, Tuệ Tĩnh thi đậu thái học sinh dưới thời Trần Dụ Tông niên hiệu Thiệu Phong thứ 11 (1351), nhưng vì chán cảnh quan trường thối nát, ông không ra làm quan. Ngày nay, tại nhà thờ Tuệ Tĩnh ở thôn Nghĩa Phú vẫn còn đôi câu đối để ghi lại sự kiện này:

Danh khôi nhị giáp tiên Trần giá

Sứ mệnh thập toàn tính Bắc y

Dịch là:

Danh đầu nhị giáp nêu gương khoa bảng đời Trần

Sử mệnh vẹn toàn trổ tài y học đất Bắc

Nhớ ơn những nhà sư đã nuôi dạy mình từ thời thơ ấu, Tuệ Tĩnh bỏ quan vào chùa đi tu, nhưng từ đấy ông ngày đêm tra cứu sách thuốc, theo học y đạo, làm việc từ thiện, lấy việc chữa bệnh giúp dân làm lẽ sống, làm niềm vui của cuộc đời. Với tấm lòng từ bi và mộ đạo, Tuệ Tĩnh đã góp công tu sửa 24 ngôi chùa, trong đó có chùa Hải Triều làng Yên Trung (nay gọi là chùa Giám, xã Cẩm Sơn, huyện Cẩm Bình) hiện còn di tích. Xung quanh những cảnh thiêng nơi cửa Phật, nơi cách đây hơn 6 thế kỷ, Tụệ lĩnh đã tự tay trồng trọt và chăm sóc nhiều cây thuốc quý. Ngày ngày, ông tổ chức khám bệnh, phát thuốc, huấn luyện y học cho các tăng ni, truyền bá kinh nghiệm chữa bệnh trong nhân dân... Tối đến, bên ánh đèn dầu lạc trong thư phòng trai tịnh dưới mái chùa cổ kính, Tuệ Tĩnh Ịại say sưa nghiên cứu và viết nên những tác phẩm quý giá để lại cho đời sau. Hai bộ sách Hồng nghĩa giác tự y thư Nam dược thần hiệu của ông mãi mãi là hai viên ngọc quý trong kho tàng ỵ học dân tộc Vịệt Nam.

Những tài sản y học quý giá của Tuệ Tĩnh để lại

Hồng nghĩa giác tự y thư gồm hai quyển: quyển thượng và quyển hạ bằng chữ Nôm và chữ Hán đề xuất các quan niệm về y lý chung và nhiều bài thuốc kinh nghiệm để chữa trị các bệnh thông thường. Trong đó, Tuệ Tĩnh nêu lên những biện pháp rèn luyện sức khoẻ có thể coi như là mẫu mực khoa học, cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị:

Bế tinh, dưỡng khí, tồn thần

Thanh tâm, quả dục, thủ thân, luyện hình

 Nam dược thần hiệu gốm 11 quyển, quyển đầu nói về dược tính, của 499 vị thuốc Nam, mười qụyển sau mỗi quyển bàn về cách trị một khoa bệnh.

Đối với mỗi bệnh, Tuệ Tĩnh chủ trương tìm nguyên nhân sinh bệnh của từng phủ tạng rồi tuỳ theo bệnh, theo chứng mà điều trị. Ông thường sử dụng những phương thuốc đơn giản và các vị thuốc sẵn có ở Việt Nam. Ngoài ra, ông còn áp dụng các phương pháp kết hợp như thực trị, lý liệu pháp (thoa bốp, chườm cứu.;.). Là một nhà sư mộ đạo, Tuệ Tĩnh triệt để chống mê tín dị đoan. Ông thường dạy: Muốn giúp sinh dân, trước tìm thuốc thánh, đưa sinh dân đến chỗ êm thấm, đặt thề nước vững tựa núi non (Trực giải chỉ nam dược tính phú). Tư tưởng chỉ đạo trong y học của Tuệ Tĩnh cũng rất dân tộc, không lai căng, câu nệ như ông thường quan niệm: làm tôi tiên sư, kính đạo tiên sư và dùng thuốc Nam Việt trị người Nam Việt.

Năm 1385, theo yêu sách của nhà Minh nhà vua cần tuyển lấy 20 vị sư đưa sang Kim Lăng (Cương mục), Tuệ Tĩnh là một trong số 20 vị sư bị đưa sang cống nạp. Ở Trung Quốc, Tuệ Tĩnh chữa cho Tống Quý Phi (vợ lẽ vua Minh) khỏi bệnh sản hậu nên được phong làm Đại y thiền sư giữ chức Y tư cửu phẩm và nổi tiếng khắp miền, xứng đáng với đôi câu đối, hiện còn tại đền thờ ông ở làng Văn Thai:

Hoàng giáp phương danh đằng Bắc quốc

Thánh sư diệu dược trấn Nam bang

Dịch là:

Thi đậu hoàng giáp tiếng lừng Trung Quốc

Chữa bệnh thần diệu tài quán Nam Bang

Sau đó, cũng theo truyền thuyết, Tuệ Tĩnh mất ở đất Giang Nam, bên Tàu, nhưng vào năm nào thì chưa được biết rõ.

Tuệ Tĩnh qua đời đã lâu, nhưng ảnh hưởng của ông đối với nền văn học cổ truyền dân tộc Việt Nam vô cùng sâu rộng. Chính Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, một bậc đại y sư cũng ghi ảnh hưởng sâu sắc của ông trong khi biên soạn cuốn Lĩnh nam bản thảo. Đúng như lời tựa bộ sách Hồng Nghĩa giác tự y thư đã viết: Tuệ Tĩnh là một nhà sư nghiên cứu rộng bí quyết Ầm Dương, tìm hiểu sâu diệu thuật Kỳ Biểu. Ông thật là một bậc đại thiền, đại nhơ và đại y của dân tộc Việt Nam ta.

Từ thế kỷ XVIII, ở Thăng Long đã có Y Miếu để ghi nhớ công đức và thờ tự các vị đại y tồn qua dân tộc: Thiền sư Tuệ Tĩnh và Hải Thượng Lãn Ông. Ngày nay, trải qua mấỳ thế kỷ, tương tự như Văn Miếu, Y Miếu vẫn tồn tại ở số 12, phố Y Miếú (trước là số 9, phố 224), quận Đống Đa, Hà Nội và đang được Bộ Văn hoá Thông tin có kế hoạch trùng tu, nâng cấp để xứng đáng là một Ngôi đền danh dự của nền Y học cổ truyền Việt Nam.

Nguồn: Tài danh y học Việt Nam và Thế Giới


Tags: tuệ tĩnh, danh y, y học cổ truyền,

Nếu bạn đang gặp khó khăn về bệnh tật, đang tìm giải pháp điều trị hợp lý.

Hãy để lại thông tin của bạn chúng tôi sẽ tư vấn cho bạn. Hoàn toàn miễn phí khi được trao đổi trực tiếp với các chuyên gia.

Đăng ký tư vấn

Liên hệ tư vấn trực tiếp

0945.144.668 - 0988.203.316


Bạn cần tư vấn








Bài liên quan